Cách thổi sáo đúng: hơi thở, lưỡi và âm thanh đẹp
80% âm thanh hay trên sáo recorder phụ thuộc vào hơi thở. Có thể đặt ngón tay đúng, nhưng nếu thổi quá mạnh hoặc không đều, sáo sẽ rít, xì hoặc lệch tông. Tin tốt là: học thở đúng rất dễ, chỉ sau vài buổi tập.
Sáo recorder cần bao nhiêu hơi
Rất ít. Sáo recorder là một trong những nhạc cụ hơi «tiết kiệm» nhất: khác với kèn trumpet hay sáo ngang, nó không cần sức thổi mạnh hay tư thế môi đặc biệt. Với trẻ em, hình ảnh sau rất hữu ích: thổi vào sáo như đang hà hơi sưởi ấm đôi bàn tay lạnh cóng — bằng hơi thở ra ấm, nhẹ và chậm.
| Nghe thấy gì | Nguyên nhân | Cần làm gì |
|---|---|---|
| Tiếng rít, ré, nốt «nhảy» lên cao | Thổi quá mạnh | Thổi nhẹ hơn, đặc biệt ở các nốt thấp |
| Tiếng nhỏ, đục, nốt thấp hơn cần thiết | Thổi quá yếu | Thổi tự tin hơn một chút |
| Tiếng rung, «chao đảo» | Hơi thở ra không đều | Thở bằng bụng, thở ra chậm và đều |
| Có tiếng xì lẫn trong âm | Các lỗ chưa bịt kín | Ấn các lỗ bằng phần mềm của ngón tay |
Cách ngậm miệng sáo
Miệng sáo đặt lên môi dưới và khép môi trên nhẹ nhàng — khoảng 1 centimet. Răng không chạm vào sáo, má không phồng lên. Khe thoát âm dưới miệng sáo phải để mở: nếu bịt nó bằng môi hay ngón tay thì sẽ không có tiếng.
Mở đầu tiếng: vì sao cần nói «tu»
Mỗi nốt bắt đầu bằng một cử động nhẹ của lưỡi, như đang phát âm thầm âm «tu» vào sáo. Nhờ vậy nốt bắt đầu rõ ràng, chứ không «trôi ra» từ tiếng xì. Giữa các nốt giống nhau lưỡi cũng làm việc: «tu-tu-tu», chứ không phải một hơi liền. Với các đoạn nhanh sau này dùng «du» hoặc «tu-ku», còn với nốt cao — «ti» để thu hẹp luồng hơi.
Thở bằng bụng
Hít vào — bình tĩnh, bằng miệng, không nhún vai: bụng hơi phình ra phía trước. Thở ra — chậm và đều, như đang xả từ từ không khí từ quả bóng bay. Hít vào ở chỗ nghỉ và ở cuối câu nhạc, chứ không phải giữa chừng giai điệu.
Bài tập thở cho trẻ em
- «Ngọn nến» — thổi vào lòng bàn tay (hoặc ngọn nến dưới sự giám sát của người lớn) sao cho nó lay động nhưng không tắt. Đúng là kiểu thở ra mà sáo cần.
- «Nốt dài» — chơi Si và giữ đều đúng 4, rồi 6, rồi 8 giây. Trong trò chơi, cấp độ «Dưới ánh trăng» luyện các nốt dài.
- «Tiếng vọng» — chơi nốt thật to (nhưng không rít), rồi thật khẽ, như tiếng vọng.
- «Tu-tu-tu» — lặp một nốt bằng những tiếng ngắn có lưỡi, không ngắt hơi thở ra.